10 sai lầm người mới chơi cờ vua hay mắc
10 sai lầm người mới chơi cờ vua hay mắc nhất: bỏ ngỏ quân, không xem đối phương vừa đe dọa gì, đưa Hậu ra sớm, đi một quân nhiều lần trong khai cuộc, chậm nhập thành, tham ăn quân, đẩy Tốt trước Vua, đổi quân sai, để đối phương hết nước đi (pat) khi đang thắng, và đi quá vội. Cách sửa chung: trước mỗi nước, kiểm tra chiếu, ăn quân và đe dọa của cả hai bên.
1. Bỏ ngỏ quân
Một quân bị tấn công mà không được bảo vệ (hoặc bị một quân rẻ hơn tấn công) là quân "treo". Đây là nguyên nhân thua số một ở người mới. Trước khi kết thúc nước đi, hãy nhìn lại: quân nào của mình đang bị tấn công, quân nào đã có người bảo vệ? Bảng giá trị quân cờ giúp bạn biết một cuộc đổi quân là lời hay lỗ.
2. Không xem đối phương vừa đe dọa gì
Người mới thường chỉ nghĩ về kế hoạch của mình. Mỗi khi đối phương đi, hãy hỏi: "Nước này để làm gì?" Nó tấn công quân nào, mở đường cho quân nào, có chuẩn bị chiếu hết không? Thế cờ dưới đây là ví dụ kinh điển: Trắng đe dọa chiếu hết ở f7 sau 4 nước (chiếu hết 4 nước).
Bạn cầm quân Đen sau 1.e4 e5 2.Qh5 Nc6 3.Bc4. Trắng đe dọa Qxf7# (chiếu hết). Hãy chặn đòn đó.
2
345
6
78h
gf
e
d
cbaKéo quân trên bàn cờ để đi.
3. Đưa Hậu ra quá sớm
Hậu là quân mạnh nhất nên cũng dễ bị đuổi nhất: mỗi lần một Mã hay Tượng đối phương tấn công Hậu, bạn phải mất một nước chạy, trong khi đối phương vừa đuổi vừa ra quân. Hãy ra Mã, Tượng trước, Hậu sau. Ngoại lệ duy nhất là khi Hậu ra để ăn quân hoặc chặn một đòn cụ thể.
4. Đi một quân nhiều lần trong khai cuộc
Trong khoảng 10 nước đầu, mỗi nước nên đưa thêm một quân mới vào trận. Đi đi lại lại một quân (nhất là để đi "ăn Tốt") giúp đối phương ra quân trước bạn. Ôn lại 5 nguyên tắc khai cuộc: chiếm trung tâm, ra quân nhẹ, nhập thành, không đi một quân hai lần, nối hai Xe.
5. Chậm nhập thành
Vua đứng ở e1 (e8) khi trung tâm đã mở là mục tiêu dễ bị tấn công. Nhập thành sớm (thường trong khoảng 10 nước đầu) vừa đưa Vua vào góc an toàn, vừa đưa Xe vào trận.
6. Tham ăn quân mà không kiểm tra
Quân "miễn phí" đối phương để lại có thể là mồi nhử. Trước khi ăn, hãy xem sau nước ăn đó đối phương có nước chiếu nào, đòn nào không. Bẫy Légal dưới đây trừng phạt đúng thói quen này: Đen vừa ăn Hậu trắng ở d1, nhưng đó là cái giá Trắng sẵn sàng trả.
Đen vừa ăn Hậu trắng (5...Bxd1??). Trắng đi và chiếu hết trong 2 nước.
7654321abcdefghKéo quân trên bàn cờ để đi.
Bài học: ở nước 5, Đen nên ăn lại Mã bằng 5...dxe5 (chỉ mất một Tốt) thay vì tham Hậu. Xem thêm các bẫy khai cuộc phổ biến khác.
7. Đẩy Tốt trước Vua đã nhập thành
Ba Tốt f, g, h trước Vua đã nhập thành là "bức tường". Đẩy chúng không có lý do sẽ mở đường cho quân đối phương, nhất là trên đường chéo tới Vua. Ngoại lệ hợp lý: đẩy h3 (h6) một ô để tạo lỗ thở, tránh bị chiếu hết hàng cuối.
8. Đổi quân không suy nghĩ
Đổi quân không phải lúc nào cũng trung lập. Đang hơn quân thì nên đổi để đơn giản thế cờ; đang kém quân thì nên tránh đổi. Cũng đừng đổi quân đang hoạt động tốt của mình lấy một quân đang thụ động của đối phương.
9. Để đối phương hết nước đi (pat) khi đang thắng
Bạn hơn cả một Hậu, nhưng nếu Vua đối phương không bị chiếu và không còn nước đi hợp lệ nào, ván cờ hòa. Lỗi này hay gặp nhất khi chiếu hết bằng Hậu: Hậu đứng cách Vua một nước Mã và khóa hết các ô. Mỗi nước khi đối phương chỉ còn Vua, hãy kiểm tra Vua đó còn ô để đi không. Xem bài chiếu hết bằng Hậu và các trường hợp hòa.
7654321abcdefgh10. Đi quá vội
Nhiều nước hớ xảy ra vì đi ngay khi vừa nhìn thấy một ý tưởng. Hãy tập thói quen: thấy một nước hay thì tìm thêm một nước tốt hơn trước khi đi. Trong ván online, chọn thời gian dài hơn (10 đến 15 phút mỗi bên) để có thời gian kiểm tra; cờ chớp 1 đến 3 phút chỉ làm thói quen đi vội nặng thêm.
Thói quen 3 câu hỏi trước mỗi nước: có nước chiếu nào không, có quân nào ăn được không, đối phương đang đe dọa gì? Đọc tiếp 10 mẹo để chơi cờ vua giỏi hơn và luyện mắt với bài tập quân bỏ ngỏ.
Câu hỏi thường gặp
Sai lầm phổ biến nhất của người mới chơi cờ vua là gì?
Bỏ ngỏ quân: để một quân bị tấn công mà không có quân nào bảo vệ, hoặc đi một nước mà không để ý đối phương vừa đe dọa gì. Phần lớn ván thua của người dưới 1000 Elo đến từ việc mất quân "miễn phí" như vậy.
Làm sao để bớt đi nước hớ?
Trước khi chạm quân, tự hỏi hai câu: đối phương vừa đi nước đó để làm gì, và sau nước mình định đi, quân nào của mình bị tấn công mà không được bảo vệ? Thói quen kiểm tra này loại bỏ được rất nhiều nước hớ.
Đưa Hậu ra sớm có sai không?
Thường là không tốt. Hậu ra quá sớm sẽ bị các quân nhẹ của đối phương đuổi, mỗi lần Hậu phải chạy là bạn mất một nhịp ra quân. Hãy ra Mã, Tượng trước và đưa Hậu vào trận sau khi đã nhập thành.
Thua nhiều ván liên tiếp có nên bỏ cờ vua không?
Không. Thua là cách học nhanh nhất nếu bạn xem lại ván để tìm nước sai. Hãy chơi với đối thủ vừa sức (ví dụ các đối thủ máy cấp thấp), giải bài tập mỗi ngày, và tỉ lệ thắng sẽ tăng dần.
Nguồn tham khảo
Thực hành ngay
Luật nắm vững nhất khi được dùng trong ván thật. Chọn một cách để bắt đầu: