Phong cấp trong cờ vua: luật phong Hậu và phong cấp dưới

Phong cấp là luật cho quân Tốt khi đi tới hàng cuối cùng của bàn cờ (Tốt trắng tới hàng 8, Tốt đen tới hàng 1): ngay trong nước đi đó, Tốt bắt buộc được đổi thành một Hậu, Xe, Tượng hoặc Mã cùng màu, tùy người chơi chọn. Hầu hết mọi người chọn Hậu, nên luật này còn được gọi là phong Hậu. Quân mới có tác dụng ngay lập tức.

Tốt là quân yếu nhất trên bàn cờ, nhưng nhờ luật phong cấp, một quân Tốt đi được tới cuối bàn có thể trở thành quân mạnh nhất. Vì vậy trong tàn cuộc, ván cờ thường được quyết định bởi việc bên nào đưa được Tốt về đích trước.

Cách phong cấp

Tốt tới hàng cuối theo một trong hai cách: đi thẳng vào ô trống phía trước, hoặc bắt chéo một quân đối phương đang đứng ở hàng cuối. Ngay khi Tốt tới nơi, bạn nhấc Tốt ra và đặt quân đã chọn vào đúng ô đó. Tất cả chỉ tính là một nước đi.

87654321abcdefgh

CoVua.info

Ba điều cần nhớ, theo Luật Cờ vua FIDE:

• Bắt buộc phong cấp: Tốt không được ở lại hàng cuối dưới dạng Tốt.
• Được chọn bất kỳ quân nào trong 4 quân Hậu, Xe, Tượng, Mã, kể cả khi quân đó chưa từng bị bắt. Bạn có thể có 2 Hậu cùng lúc.
• Quân mới có tác dụng ngay: nếu quân vừa phong đang tấn công Vua đối phương thì đó là nước chiếu.

♟ Thử ngay

Trắng đi và chiếu hết ngay bằng nước phong cấp.

87654321abcdefgh

CoVua.info

Kéo quân trên bàn cờ để đi.

↺ Làm lại💡 Gợi ý

Nên phong thành quân gì?

Trong hầu hết trường hợp, hãy phong Hậu vì Hậu mạnh nhất: đi được như Xe và Tượng cộng lại. Phong thành quân khác Hậu được gọi là phong cấp dưới. Nó hiếm gặp nhưng có hai tình huống bạn nên biết.

1. Phong Mã để chiếu đôi

Mã là quân duy nhất tấn công theo hình chữ L, những ô mà Hậu không với tới được. Đôi khi phong Mã cho bạn một nước chiếu kèm theo tấn công một quân khác (chiếu đôi), trong khi phong Hậu thì không.

87654321abcdefgh

CoVua.info

♟ Thử ngay

Phong cấp sao cho vừa chiếu Vua đen vừa tấn công Hậu c7, rồi bắt Hậu.

87654321abcdefgh

CoVua.info

Kéo quân trên bàn cờ để đi.

↺ Làm lại💡 Gợi ý

2. Phong Xe để tránh hòa pat

Phong Hậu đôi khi khiến đối phương hết nước đi (pat), và ván cờ hòa dù bạn đang thắng. Khi đó, phong Xe là đủ: Vua + Xe luôn chiếu hết được Vua đơn.

87654321abcdefgh

CoVua.info

Cách ghi nước phong cấp

Ghi nước đi của Tốt, rồi viết ngay chữ cái của quân mới. Theo Luật FIDE: e8Q (Tốt đi tới e8, phong Hậu) hoặc exf8N (Tốt e bắt quân ở f8, phong Mã). Phần lớn phần mềm cờ và định dạng PGN thêm dấu bằng: e8=Q, exf8=N. Nếu nước phong cấp chiếu hoặc chiếu hết, thêm + hoặc # ở cuối, ví dụ e8=Q#.

Những hiểu lầm thường gặp

• "Chỉ được phong thành quân đã bị bắt" – Sai. Luật FIDE ghi rõ việc chọn quân không bị giới hạn bởi các quân đã bị bắt.
• "Tốt tới hàng cuối thì được phong thành Vua" – Sai. Mỗi bên chỉ có đúng một Vua.
• "Phong cấp xong phải chờ một nước mới dùng được quân mới" – Sai. Quân mới có tác dụng ngay, kể cả để chiếu.
• "Tốt về tới hàng cuối của mình (hàng 1 với Trắng) thì phong cấp" – Sai. Tốt chỉ đi về phía trước, nên hàng cuối luôn là hàng xa nhất phía đối phương: hàng 8 với Trắng, hàng 1 với Đen.