Lợi ích của việc chơi cờ vua

Cờ vua rèn luyện sự tập trung, khả năng tính toán trước và lập kế hoạch, dạy kiên nhẫn và cách chấp nhận thắng thua, đồng thời là một thú vui trí tuệ rẻ, chơi được ở mọi lứa tuổi. Về bằng chứng khoa học, một phân tích tổng hợp năm 2016 ghi nhận học cờ vua có liên quan tới kết quả toán và nhận thức tốt hơn ở mức vừa phải ở học sinh, nhưng các nhà nghiên cứu lưu ý bằng chứng còn hạn chế.

Những kỹ năng cờ vua rèn luyện

Dưới đây là những kỹ năng mà người chơi cờ trực tiếp luyện tập trong mỗi ván, theo kinh nghiệm của người dạy và người chơi cờ:

• Tập trung: một ván cờ đòi hỏi chú ý liên tục, một phút lơ đãng có thể thua cả ván.
• Tính toán trước: "nếu mình đi thế này, đối phương sẽ đáp thế nào?" – cờ vua luyện suy nghĩ nhiều bước.
• Lập kế hoạch và ra quyết định: chọn một nước trong nhiều lựa chọn, thường với thời gian giới hạn.
• Nhận diện mẫu hình: người chơi nhớ dần các thế chiếu hết, đòn chiến thuật quen thuộc.
• Kiên nhẫn và kiểm soát cảm xúc: chờ thời cơ, không vội vàng; bình tĩnh khi đang thua.
• Chấp nhận thua và học từ sai lầm: mỗi ván thua là dịp xem lại và tiến bộ.

Khoa học nói gì về lợi ích của cờ vua?

Đây là phần nhiều người hiểu quá lên, nên cần nói rõ những gì các nghiên cứu thực sự kết luận:

• Phân tích tổng hợp năm 2016 (Sala và Gobet) gộp 24 nghiên cứu với hơn 5.000 học sinh: nhóm học cờ vua có kết quả nhận thức và học tập tốt hơn ở mức vừa phải, rõ hơn ở môn toán so với môn đọc. Học càng lâu thì hiệu quả càng rõ.
• Bài tổng quan năm 2017 của cùng nhóm tác giả cho rằng cần khoảng 25–30 giờ học mới có lợi ích đáng kể, và chỉ ra rằng gần như không nghiên cứu nào so sánh với một nhóm đối chứng cũng tham gia hoạt động khác, nên chưa loại trừ được hiệu ứng "được quan tâm thêm".
• Các nhà nghiên cứu khác cũng đánh giá mức hiệu quả này là khá khiêm tốn và cần thêm nghiên cứu chặt chẽ hơn.

Lợi ích cho trẻ em

• Một hoạt động không cần màn hình (khi chơi bằng bàn cờ thật), có thể chơi cùng gia đình.
• Học tuân thủ luật chơi, chờ đến lượt và tôn trọng đối thủ.
• Có thêm bạn bè qua câu lạc bộ, giải đấu ở trường.

Muốn bắt đầu? Xem bài dạy trẻ chơi cờ vua.

Lợi ích cho người lớn

• Một thú vui trí tuệ giúp thư giãn sau giờ làm việc.
• Dễ kết nối: chỉ cần một bàn cờ hoặc một đường link để chơi với bạn bè ở bất cứ đâu.
• Luôn có mục tiêu để tiến bộ: giải câu đố, tăng Elo, học khai cuộc mới.

Bắt đầu ngay: đọc cách chơi cờ vua, giải câu đố hôm nay hoặc chơi với máy.