Giáo án cờ vua bài 8: Các trường hợp hòa và cách ghi nước đi

I. Mục tiêu

Sau buổi học, học viên:

• Kể được 5 trường hợp hòa: hết nước đi (pat), không đủ quân chiếu hết, lặp lại thế cờ 3 lần, luật 50 nước, hai bên thỏa thuận.
• Nhận ra thế pat và biết tránh để đối phương hết nước đi khi mình đang thắng.
• Đọc và ghi được nước đi bằng ký hiệu: tên quân (K, Q, R, B, N) + tên ô, ví dụ Nf3, exd5, O-O.

II. Chuẩn bị

• Bàn cờ giảng dạy (chiếu hoặc chia sẻ màn hình).
• Phiếu ghi nước đi (biên bản) in sẵn cho mỗi học viên.

III. Tiến trình dạy học

1. Ôn bài cũ 0–5 phút

Hỏi lại 4 điều kiện nhập thành và luật bắt tốt qua đường.

2. Các trường hợp hòa 5–20 phút

Giới thiệu lần lượt, mỗi trường hợp một thế cờ hoặc ví dụ: (1) Hết nước đi (pat): bên tới lượt không bị chiếu nhưng không còn nước hợp lệ nào. (2) Không đủ quân để chiếu hết: ví dụ chỉ còn Vua với Vua, hoặc Vua và một Tượng / một Mã. (3) Lặp lại cùng một thế cờ 3 lần. (4) Luật 50 nước: 50 nước liên tiếp của mỗi bên không ăn quân, không đi Tốt. (5) Hai bên đồng ý hòa. Nhấn mạnh pat vì người mới hay để xảy ra khi đang hơn rất nhiều quân.

3. Ký hiệu ghi nước đi 20–35 phút

Tên quân viết tắt theo tiếng Anh: K Vua, Q Hậu, R Xe, B Tượng, N Mã, Tốt không có chữ. Nước đi = chữ quân + ô đến: Nf3, Bc4, e4. Ăn quân thêm "x": Nxe5, exd5. Chiếu thêm "+", chiếu hết thêm "#". Nhập thành: O-O, O-O-O. Cùng cả lớp ghi 6 nửa nước đầu của một ván trên bàn cờ giảng dạy (dán PGN "1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bc4 Bc5" vào ô Nạp FEN / PGN, bấm → từng nước).

4. Luyện tập 35–40 phút

Học viên chơi theo cặp 10 phút và tự ghi biên bản ván đấu.

5. Củng cố, giao bài 40–45 phút

Đọc to biên bản của 1–2 học viên, cả lớp kiểm tra trên bàn cờ giảng dạy. Giao bài tập về nhà.

IV. Thế cờ dùng trong bài

Các thế cờ dưới đây được nạp sẵn khi bấm mở trên bàn cờ giảng dạy (PageDown để chuyển thế cờ).

V. Trò chơi

Thư ký nhí

Giáo viên đi một chuỗi 6–8 nửa nước trên bàn cờ giảng dạy mà không nói tên nước đi; học viên ghi ký hiệu ra giấy. Sau đó dán chuỗi đáp án dạng PGN vào bàn cờ giảng dạy để cả lớp đối chiếu từng nước.

VI. Lưu ý cho giáo viên

• Pat là lỗi hay gặp khi học viên đang thắng nhưng không kiểm tra Vua đối phương còn ô để đi không. Buổi 9 (chiếu hết bằng Hậu) sẽ luyện kỹ cách tránh.
• Không cần học viên thuộc luật 50 nước ngay; chỉ cần biết là có luật này.

VII. Bài tập về nhà

• Đọc bài các trường hợp hòa và ký hiệu cờ vua.
• Chơi một ván với người nhà hoặc với đối thủ máy Tí và ghi lại 10 nước đầu.

Tài liệu tham khảo cho buổi học

• Các trường hợp hòa trong cờ vua
• Ký hiệu cờ vua: cách đọc và ghi nước đi