Giáo án cờ vua bài 6: Chiếu, thoát chiếu và chiếu hết

I. Mục tiêu

Sau buổi học, học viên:

• Nhận ra khi Vua bị chiếu (bị quân đối phương tấn công).
• Thoát chiếu bằng 3 cách: đi Vua, chặn đường chiếu, ăn quân đang chiếu.
• Hiểu chiếu hết (chiếu bí) là bị chiếu mà không còn cách thoát, ván cờ kết thúc.

II. Chuẩn bị

• Bàn cờ giảng dạy (chiếu hoặc chia sẻ màn hình).
• Bộ cờ cho từng cặp học viên, hoặc máy tính / điện thoại khi học online.

III. Tiến trình dạy học

1. Ôn bài cũ 0–5 phút

Hỏi lại bảng giá trị quân cờ. Đố một thế cờ có quân bỏ ngỏ.

2. Chiếu và 3 cách thoát chiếu 5–17 phút

Dùng thế cờ đầu: Xe trắng chiếu Vua đen dọc cột e. Cho học viên tìm mọi cách thoát chiếu, giáo viên vẽ mũi tên từng cách: (1) đi Vua sang ô an toàn (d7, d8, f7, f8); (2) chặn bằng Xe Re6 hoặc Tượng Be7; (3) ăn quân chiếu bằng Tượng Bxe1. Nhấn mạnh: khi bị chiếu, bắt buộc phải thoát chiếu ngay, không được đi nước khác.

3. Chiếu hết 17–27 phút

Chiếu hết = bị chiếu và không còn cách nào thoát. Dùng thế cờ chiếu hết hàng cuối: Xe d8 chiếu, Vua đen bị chính 3 Tốt của mình chặn đường. Cho học viên kiểm tra cả 3 cách thoát chiếu đều không được.

4. Luyện tập: tìm nước chiếu hết 27–40 phút

Chiếu 2 thế cờ "Trắng đi và chiếu hết" (thế cờ 3, 4), cả lớp cùng tìm. Sau đó giải tiếp bài tập chiếu hết 1 nước trên màn hình.

5. Củng cố, giao bài 40–45 phút

Hỏi: chiếu khác chiếu hết thế nào? Kể tên 3 cách thoát chiếu. Giao bài tập về nhà.

IV. Thế cờ dùng trong bài

Các thế cờ dưới đây được nạp sẵn khi bấm mở trên bàn cờ giảng dạy (PageDown để chuyển thế cờ).

V. Trò chơi

Ai chiếu hết trước?

Giáo viên bày một thế cờ đơn giản có nước chiếu hết 1 nước, học viên ghi nước đi ra giấy (hoặc gõ vào khung chat) trong 30 giây. Mỗi câu đúng được 1 điểm, làm 5–6 thế cờ. Lấy thế cờ từ bài tập chiếu hết 1 nước.

VI. Lưu ý cho giáo viên

• Học viên hay nhầm chiếu hết với "hết nước đi" (pat, sẽ học ở buổi 8): pat là Vua không bị chiếu nhưng không còn nước đi, ván cờ hòa.
• Đáp án thế cờ 3: Rd8#. Thế cờ 4: Qa8# hoặc Qf8#.

VII. Bài tập về nhà

• Đọc bài chiếu và chiếu hết.
• Giải 10 bài chiếu hết 1 nước và câu đố hôm nay.

Tài liệu tham khảo cho buổi học

• Chiếu và chiếu hết (chiếu bí) trong cờ vua
• Chiếu hết hàng cuối: cách đánh và cách phòng