CoVua.info
Đăng nhập Đăng ký

Giáo án cờ vua bài 5: Giá trị quân cờ, ăn quân và bảo vệ quân

  • 👥 Đối tượng: Người mới bắt đầu, học sinh tiểu học (6–11 tuổi)
  • ⏱ Thời lượng: 45 phút · Buổi 5/12
  • 🏫 Hình thức: trên lớp hoặc online (Zoom, Zalo, Google Meet)
🎓 Mở trên bàn cờ giảng dạy

I. Mục tiêu

Sau buổi học, học viên:

  • Thuộc giá trị quân cờ: Tốt 1, Mã 3, Tượng 3, Xe 5, Hậu 9 điểm; Vua vô giá.
  • Nhận ra quân bỏ ngỏ (bị tấn công mà không được bảo vệ) và ăn được quân đó.
  • Không đổi quân lỗ: không dùng quân giá trị cao ăn quân thấp đang được bảo vệ.

II. Chuẩn bị

  • Bàn cờ giảng dạy (chiếu hoặc chia sẻ màn hình).
  • Bảng giá trị quân cờ viết lên bảng hoặc dán cạnh bàn cờ.

III. Tiến trình dạy học

1. Ôn bài cũ 0–5 phút

Cho học viên đi thử từng quân trên bàn cờ giảng dạy theo yêu cầu của giáo viên (chế độ Tự do).

2. Giá trị quân cờ 5–15 phút

Giới thiệu bảng điểm: Tốt 1, Mã 3, Tượng 3, Xe 5, Hậu 9. Vua không tính điểm vì mất Vua là thua. Đố nhanh: một Xe đổi lấy một Mã là lời hay lỗ? (Lỗ 2 điểm.) Hai Tượng đổi một Xe? (Lời 1 điểm.)

3. Ăn quân và bảo vệ quân 15–27 phút

Dùng hai thế cờ đầu: trường hợp 1, Mã đen bỏ ngỏ, Xe trắng ăn miễn phí. Trường hợp 2, Tốt đen d6 được bảo vệ bởi Tốt c7: nếu Xe ăn, Đen ăn lại và Trắng mất Xe (5 điểm) chỉ để lấy Tốt (1 điểm). Câu hỏi phải tập thành thói quen: "Quân này có được bảo vệ không?"

4. Luyện tập 27–40 phút

Cho học viên giải 3–5 bài tập quân bỏ ngỏ trên bàn cờ giảng dạy (chiếu lên màn hình, cả lớp cùng trả lời), sau đó chơi các ván ngắn theo cặp, giáo viên đi vòng quanh nhắc "kiểm tra quân bỏ ngỏ".

5. Củng cố, giao bài 40–45 phút

Hỏi lại bảng điểm. Giao bài tập về nhà.

IV. Thế cờ dùng trong bài

Các thế cờ dưới đây được nạp sẵn khi bấm mở trên bàn cờ giảng dạy (PageDown để chuyển thế cờ).

1. Mã đen d5 bị Xe tấn công mà không có quân nào bảo vệ (quân bỏ ngỏ): Trắng ăn miễn phí Rxd5.
2. Tốt d6 được Tốt c7 bảo vệ. Nếu Xe ăn Rxd6, Đen ăn lại cxd6: Trắng mất 5 điểm để lấy 1 điểm.
3. Đen đi: Mã d5 đang bị Xe và Tượng tấn công. Cách giữ quân: đi Mã tới ô an toàn, ví dụ f6 hoặc e7.
4. Bảng giá trị: Tốt 1 · Mã 3 · Tượng 3 · Xe 5 · Hậu 9 · Vua vô giá.

V. Trò chơi

Đổi quân lời hay lỗ?

Giáo viên nói một cuộc đổi quân ("Mã lấy Tượng", "Xe lấy Mã và Tốt", "Hậu lấy hai Xe"…), học viên giơ tay trái nếu lời, tay phải nếu lỗ, hai tay nếu ngang. Học online: gõ "lời / lỗ / ngang" vào khung chat.

VI. Lưu ý cho giáo viên

  • Bảng điểm chỉ là gần đúng: nhắc học viên rằng quân đang hoạt động tốt có thể đáng giá hơn. Ở trình độ này chỉ cần thuộc điểm.
  • Trong thế cờ thứ 3, Mã đen bị Xe d1 và Tượng b3 tấn công. Cho học viên kiểm tra từng ô Mã có thể tới: ở thế này cả 8 ô đều an toàn, sai lầm duy nhất là để Mã đứng yên.

VII. Bài tập về nhà

Tài liệu tham khảo cho buổi học