Giáo án cờ vua bài 4: Quân Mã và quân Tốt
I. Mục tiêu
Sau buổi học, học viên:
- Đi đúng quân Mã: hình chữ L (2 ô thẳng rồi 1 ô ngang), nhảy qua được quân khác.
- Đi đúng quân Tốt: tiến thẳng 1 ô, nước đầu tiên được đi 2 ô, ăn chéo 1 ô, không đi lùi.
- Chơi được trò chơi Cuộc đua Tốt.
II. Chuẩn bị
- Bàn cờ giảng dạy (chiếu hoặc chia sẻ màn hình).
- Bộ cờ cho từng cặp học viên, hoặc máy tính / điện thoại khi học online.
III. Tiến trình dạy học
1. Ôn bài cũ 0–5 phút
Đố nhanh: Hậu đi thế nào? Vua đi thế nào? Vì sao hai Vua không đứng cạnh nhau?
2. Quân Mã 5–15 phút
Đặt Mã ở d4 và khoanh 8 ô Mã tới được. Cách nhớ: 2 ô thẳng, rồi rẽ 1 ô, như chữ L. Mã là quân duy nhất nhảy qua được quân khác. Mẹo cho học viên: sau mỗi nước, Mã luôn đổi màu ô (đang ô trắng sẽ sang ô đen và ngược lại).
3. Quân Tốt 15–25 phút
Tốt tiến thẳng 1 ô; ở nước đầu tiên của mỗi Tốt được chọn đi 1 hoặc 2 ô. Tốt ăn chéo 1 ô về phía trước, không ăn thẳng, không đi lùi. Bị quân chặn ngay phía trước thì Tốt đứng yên. Tốt đi tới hàng cuối được phong cấp (sẽ học ở buổi 7).
4. Trò chơi: Cuộc đua Tốt 25–40 phút
Xem phần trò chơi. Chơi theo cặp, đổi màu sau mỗi ván.
5. Củng cố, giao bài 40–45 phút
Tổng kết: đã học đủ cách đi 6 quân cờ. Gọi học viên nói lại cách đi từng quân. Giao bài tập về nhà.
IV. Thế cờ dùng trong bài
Các thế cờ dưới đây được nạp sẵn khi bấm mở trên bàn cờ giảng dạy (PageDown để chuyển thế cờ).
321abcdefgh
2
1abc
d
efgh4
321abcdefgh4321abcdefgh654321abcdefghV. Trò chơi
Cuộc đua Tốt
Mỗi bên chỉ có 8 Tốt ở vị trí ban đầu, Trắng đi trước. Bên nào đưa được một Tốt về tới hàng cuối của đối phương trước thì thắng; bên nào hết nước đi hợp lệ thì thua. Trò chơi luyện kỹ cách đi và ăn của Tốt, đồng thời dạy học viên tính trước: Tốt nào đi lên bị ăn, Tốt nào an toàn.
VI. Lưu ý cho giáo viên
- Hai lỗi phổ biến nhất: Tốt ăn thẳng và Tốt đi lùi. Dừng ván ngay khi thấy để cả lớp cùng sửa.
- Với Mã, cho học viên đếm "một, hai, rẽ" khi di chuyển trong vài ván đầu.
VII. Bài tập về nhà
- Đọc bài quân Mã và quân Tốt, làm các bài "Thử ngay".
- Chơi 3 ván Cuộc đua Tốt ở nhà.
- Học viên đã có máy: chơi với đối thủ máy Tí để làm quen với cả 6 quân.