Giáo án cờ vua bài 2: Quân Xe và quân Tượng
I. Mục tiêu
Sau buổi học, học viên:
- Đi đúng quân Xe (hàng ngang, cột dọc) và quân Tượng (đường chéo), bao nhiêu ô cũng được nhưng không nhảy qua quân khác.
- Ăn quân bằng cách đi vào ô có quân đối phương.
- Hiểu Tượng ô trắng luôn ở ô trắng, Tượng ô đen luôn ở ô đen.
II. Chuẩn bị
- Bàn cờ giảng dạy (chiếu hoặc chia sẻ màn hình).
- Bộ cờ cho từng cặp học viên, hoặc máy tính / điện thoại khi học online.
III. Tiến trình dạy học
1. Ôn bài cũ 0–5 phút
Gọi học viên xếp nhanh thế cờ ban đầu. Đố tên 3 ô bất kỳ.
2. Quân Xe 5–15 phút
Đặt một quân Xe ở d4 trên bàn cờ trống. Vẽ 4 mũi tên: Xe đi theo hàng ngang và cột dọc, bao nhiêu ô cũng được. Sau đó đặt thêm quân chặn đường: Xe không nhảy qua quân khác; gặp quân đối phương thì ăn được (đứng vào ô đó), gặp quân mình thì dừng trước.
3. Quân Tượng 15–25 phút
Đặt Tượng ở d4: Tượng đi theo đường chéo. Hỏi học viên: Tượng đang đứng ô màu gì? Sau khi đi, nó có đổi màu ô không? Kết luận: mỗi bên có một Tượng ô trắng và một Tượng ô đen, không bao giờ đổi màu.
4. Trò chơi: Xe săn Tốt 25–40 phút
Xem phần trò chơi. Mỗi học viên làm trên bàn cờ của mình, giáo viên chữa trên bàn cờ giảng dạy.
5. Củng cố, giao bài 40–45 phút
Hỏi nhanh: Xe giá trị 5 điểm, Tượng 3 điểm (sẽ học kỹ ở buổi 5). Giao bài tập về nhà.
IV. Thế cờ dùng trong bài
Các thế cờ dưới đây được nạp sẵn khi bấm mở trên bàn cờ giảng dạy (PageDown để chuyển thế cờ).
321abcdefgh
654
321abcdefgh
321abcdefgh654321abcdefgh654321abcdefghV. Trò chơi
Xe săn Tốt
Bàn cờ có một Xe trắng và vài Tốt đen đứng yên (Tốt không đi). Học viên tìm cách cho Xe ăn hết Tốt trong ít nước nhất. Ai tìm ra số nước ít nhất thắng. Làm thêm phiên bản với Tượng: Tượng ô đen chỉ ăn được Tốt đứng ô đen, các em sẽ tự phát hiện ra.
VI. Lưu ý cho giáo viên
- Học viên nhỏ hay cho Xe "rẽ ngang" giữa đường như Mã. Nhắc: mỗi nước chỉ đi theo một đường thẳng.
- Khi học viên đi Tượng, hỏi lại màu ô trước và sau nước đi để các em tự kiểm tra.
VII. Bài tập về nhà
- Đọc bài quân Xe và quân Tượng, làm các bài "Thử ngay" trong bài.
- Chơi trò Xe săn Tốt với bố mẹ hoặc anh chị: một người xếp Tốt, người kia đếm số nước.