Giáo án cờ vua bài 11: Ghim quân và đòn xiên
I. Mục tiêu
Sau buổi học, học viên:
- Hiểu đòn ghim: quân bị tấn công không dám (hoặc không được) đi vì sẽ để lộ quân quý hơn phía sau.
- Phân biệt ghim tuyệt đối (sau lưng là Vua, quân bị ghim không được đi) và ghim tương đối.
- Hiểu đòn xiên: tấn công quân quý ở trước, khi nó tránh đi thì ăn quân phía sau.
II. Chuẩn bị
- Bàn cờ giảng dạy (chiếu hoặc chia sẻ màn hình).
- Bộ cờ cho từng cặp học viên, hoặc máy tính / điện thoại khi học online.
III. Tiến trình dạy học
1. Ôn bài cũ 0–5 phút
Đố 2 thế cờ chĩa đôi. Hỏi: quân nào hay chĩa đôi nhất?
2. Đòn ghim 5–18 phút
Chỉ Xe, Tượng, Hậu ghim được (quân đi xa theo đường thẳng). Thế cờ 1: Tượng b5 ghim Mã c6 vào Vua e8, Mã không được đi vì sẽ để Vua bị chiếu: đó là ghim tuyệt đối. Nếu sau lưng là Hậu hay Xe thì gọi là ghim tương đối: quân bị ghim vẫn được đi nhưng sẽ mất quân quý hơn.
3. Đòn xiên 18–30 phút
Xiên ngược với ghim: quân quý đứng trước, quân kém hơn đứng sau. Thế cờ 2: Rh8+ chiếu Vua đen, Vua tránh đi thì Xe ăn Xe b8. Cách nhớ: ghim là "đứng yên vì sợ", xiên là "chạy đi rồi mất quân sau lưng".
4. Luyện tập 30–40 phút
Giải 3 bài bài tập ghim quân và 3 bài bài tập đòn xiên trên màn hình.
5. Củng cố, giao bài 40–45 phút
Hỏi: quân nào ghim được? Ghim khác xiên thế nào? Giao bài tập về nhà.
IV. Thế cờ dùng trong bài
Các thế cờ dưới đây được nạp sẵn khi bấm mở trên bàn cờ giảng dạy (PageDown để chuyển thế cờ).
76
5
4321abcde
fgh
7654321abcdefgh
7654321abcdefghV. Trò chơi
Ghim hay xiên?
Giáo viên bày nhanh các thế cờ có Xe / Tượng / Hậu cùng hai quân đối phương trên một đường thẳng. Học viên trả lời: đây là ghim hay xiên, quân nào bị mất? Có thể dùng bút vẽ trên bàn cờ giảng dạy để vẽ đường thẳng nối các quân.
VI. Lưu ý cho giáo viên
- Học viên hay nhầm ghim với xiên. Luôn hỏi: quân quý đứng trước hay đứng sau?
- Đòn ghim mạnh hơn khi tấn công thêm quân bị ghim, ví dụ dùng Tốt đuổi quân đang bị ghim.